Copy bài của anh Bgood trên VFPress.
(Vfpress.vn) Đảo Síp chỉ có dân số tương đương với khu Bronx của New
York. Quy mô của tất cả các ngân hàng ở Síp cộng lại vẫn nhỏ hơn ngân
hàng đứng thứ 30 ở Mỹ. Vậy tại sao các tin tức về hệ thống tài chính của
Síp lại đang làm nghiêng ngả trang nhất của các báo trên khắp thế giới
mấy hôm nay?
Câu trả lời là: bảo hiểm tiền gửi. Bảo hiểm tiền gửi là một trong những
khái niệm căn bản nhàm chán nhưng vô cùng phổ biến ngày nay. Câu chuyện
của Síp thu hút sự quan tâm của mọi người chính bởi vì nó đặt dấu hỏi
vào chính khái niệm thiêng liêng mang tên “bảo hiểm tiền gửi” này.
Bảo hiểm tiền gửi được phát minh từ một thực tế đáng sợ: ngay cả một
ngân hàng buồn tẻ, bảo thủ nằm đâu đó ở thôn quê xa xăm, cũng tiềm ẩn
trong nó những rủi ro điên loạn mang tính hệ thống. Một ngân hàng nhận
tiền của khách hàng gửi vào tài khoản tiết kiệm hay tài khoản thanh toán
của họ - những loại tài khoản có thể rút tiền bất cứ lúc nào - , rồi
đem tiền đó đi cho những người cam kết sẽ trả lại trong vòng 30 năm vay
tiền.
Đương nhiên là hầu như ai cũng nghĩ rằng tiền của họ rất an toàn khi nằm
trong ngân hàng. Họ nghĩ rằng, bằng cách nào đó, ngay cả nếu như ngân
hàng đem toàn bộ số tiền nằm trong các tài khoản thanh toán của khách
hàng mang đi cho vay và không đòi lại được, ngay cả như vậy, thì tiền
trong tài khoản của người gửi vẫn an toàn!
Điều ngạc nhiên nhất mọi thời đại đó là, người gửi đúng là vẫn cứ nhận
lại được tiền của họ năm này qua năm nọ, từ Mỹ tới mọi nền kinh tế phát
triển khác, chứng minh rằng cách nghĩ của họ là đúng đấy chứ!
Họ vẫn nhận lại được tiền chính bởi vì cái gọi là bảo hiểm tiền gửi. Các ngân hàng trả khoản phí cho bảo hiểm tiền gửi, mà hàm
ý chính của nó là, khi một ngân hàng hết tiền, chính phủ cam kết sẽ nhảy vào thay ngân hàng trả lại tiền cho người gửi.
Nhưng có một giới hạn cho tỷ lệ mà bảo hiểm sẽ trả cho khoản tiền gửi. Ở
Mỹ, nó là 250.000 $ / 1 tài khoản. Bất cứ đồng nào trên mức đó, chính
phủ không quan tâm. Dưới mức đó, tài khoản của bạn được cho là an toàn,
ít nhất cho đến khi toàn bộ hệ thống bảo hiểm tiền gửi đồ sộ còn vận
hành.
Ở Síp, giới hạn chi trả cho bảo hiểm tiền gửi là 100.000
EUR. Ít nhất nó được cam kết như vậy. Nhưng vào cuối tuần rồi, chính phủ đã phá vỡ lời hứa căn bản này.
Chính phủ Síp tuyên bố một kế hoạch, qua đó họ dự định thu thuế 6,7% đối
với mọi tài khoản, và 9,9% với những tài khoản trên 100.000 EUR, như là
một trong những biện pháp nhằm đảm bảo điều kiện đáp ứng cho kế hoạch
cứu trợ tài chính của EU. (Tất nhiên kế hoạch này còn phải được thông
qua quốc hội trong hôm nay, và có vẻ là chưa có gì chắc chắn)
Nói cách khác, những người gửi tiền thông thường sẽ không thể rút đủ
tiền của họ ra khỏi tài khoản. Chẳng khác gì chuyện đột nhiên một buổi
sáng, bạn thức dậy và phát hiện rằng một phần tiền trong tài khoản của
bạn không cánh mà bay.
Trong
khi mọi sự chưa đâu vào đâu thì người dân Síp đang cực kỳ hoang mang.
Và điều đáng chú ý là dường như sự việc đã phát đi một tín hiệu “gì đấy”
cho người dân các nước
Châu Âu khác. Nếu người dân
Tây Ban Nha, Ý và
Bồ Đào Nha diễn dịch tín hiệu này theo cách tiêu cực, và đồng loạt rút tiền thì toàn bộ hệ thống tài chính Châu Âu sẽ sụp đổ!
Hiện tại, các ngân hàng ở Síp đang có nền tảng khác hẳn đồng nghiệp của
họ ở các nước Châu Âu khác. Trong nhiều năm trời, Síp đã trở thành một
dạng thiên đường ngân hàng offshore, đặc biệt là cho những đại gia người
Nga. Chắc chắn vấn đề rửa tiền là nghiêm trọng. Hàng tấn tiền chảy vào
các ngân hàng ở Síp. Và rồi nguồn tiền này được bơm cho Chính phủ Síp và
nền kinh tế Síp thông qua các khoản vay. Nều mô hình này gãy, nó sẽ kéo
theo toàn bộ nền kinh tế Síp xuống bùn.
Cơ hội tốt vẫn còn khi mà người dân các nước Châu Âu khác vẫn coi Síp
như một ốc đảo mà nền kinh tế của nó chẳng có liên quan gì tới phần còn
lại của Châu Âu, và rằng kịch bản đề cập ở phần trước sẽ không bao giờ
xảy ra với Tây Ban Nha, Ý hay Bồ Đào Nha. Cũng còn cơ hội cho khả năng
dự luật kia của Chính Phủ Síp sẽ được điều chỉnh bớt sốc, hoặc giả nó sẽ
chỉ giới hạn ở những khoản nằm ngoài đối tượng tiền được bảo hiểm.
Dù thế nào đi chăng nữa, thì sự kiện Síp trong những ngày qua đã nhắc
nhở mọi người về một khả năng nguy hiểm hoàn toàn có thể xảy ra. Khi bạn
gửi tiền vào ngân hàng, không gì đảm bảo chắc chắn rằng bạn sẽ lấy được
tiền ra!
Bổ sung thêm bài trên VNExpress.
Putin lo 20 tỷ euro tiền gửi ở Síp
Nhận xét trên được đưa ra trong cuộc họp khẩn cấp của
ông Putin với nội các và nhóm cố vấn kinh tế ngày hôm qua (18/3). Tầng
lớp thượng lưu Nga đang để khoảng 20 tỷ euro tại Síp, tương đương hơn
một phần ba tiền gửi của người nước ngoài tại đây. Khoản tiền trên đã
giúp hệ thống ngân hàng Síp phát triển khá vững chắc.
Chỉ riêng nhà băng lớn thứ hai của Nga - VTB đang có 10,4 tỷ euro (13,5 tỷ USD) tại Síp thông qua các chi nhánh. Theo AFP,
VTB có thể mất khoảng một phần mười số tiền trên. Ngân hàng này cho
biết: "VTB đang theo dõi sát tình hình này. Chúng tôi chỉ có thể đánh
giá hậu quả sau khi đã nghiên cứu kỹ điều luật".
 |
| Tổng thống Putin cho rằng thuế tiền gửi của Síp là "nguy hiểm". Ảnh: AP |
Khi ngành du lịch Síp bùng nổ, hàng ngàn người Nga đã
kéo đến đây do mối quan hệ lâu dài giữa hai nước trong hàng thập kỷ. Rất
nhiều người đã định cư hoặc mua nhà tại Síp. Thành phố Limassol, trung
tâm tài chính của Síp, cũng được gọi là "Lima-grad". Ở đây có những cửa
hàng sang trọng dành riêng cho người Nga, các công ty cho thuê nhiều xe
Porches hơn là Fiat Pandas và ba tờ báo riêng bằng tiếng Nga.
Động thái của Síp đã bị chỉ trích rộng rãi do lo ngại
việc này sẽ tạo ra tiền lệ với các nước châu Âu khác. Mark Bayley, chiến
lược gia tại công ty tư vấn Aquasia cho biết việc này đã tạo ra một
"tiền lệ nguy hiểm" và "đánh bẫy người gửi tiền". Ông giải thích: "Nỗi
sợ hãi sẽ lan ra khắp giới đầu tư và khuyến khích những người gửi tiền
tại các nước vùng rìa châu Âu chuyển tài sản sang nơi khác an toàn hơn,
như Đức hay thậm chí là đặt dưới gối".
Trong một báo cáo, Barclays cũng cho biết thuế này là
một "điềm gở" của gói cứu trợ. Lars Seier Christensen, CEO Ngân hàng
Saxo ở Đan Mạch cho biết: "Nếu có thể làm một lần, anh sẽ làm lần thứ
hai".
Cuối tuần trước, Cộng hòa Síp, quan chức eurozone, Quỹ
tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) đã đồng ý
gói giải cứu 10 tỷ euro cho hệ thống tài chính nước này. Đổi lại, người
dân Síp sẽ phải đóng thuế tiền gửi lên tới 10% đối với khoản tiền trên
100.000 euro và 6,75% nếu ít hơn.
Síp là nước thứ 5 trong eurozone sau Hy Lạp, Bồ Đào
Nha, Ireland và Tây Ban Nha cần cứu trợ. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên
tiền gửi của người dân bị đánh thuế để hỗ trợ gói giải cứu.
Theo dự kiến, Quốc hội Síp sẽ tiến hành bỏ phiếu về
yêu cầu này ngày hôm qua (18/3). Tuy nhiên, cuộc họp đã tiếp tục bị lùi
sang sang trưa hôm nay (19/3). Síp đã chặn tất cả các giao dịch ngân
hàng, trong đó có giao dịch điện tử, và hệ thống nhà băng cũng sẽ đóng
cửa hết hôm nay.